Theo Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia, dữ liệu đang vượt ra khỏi vai trò của một công cụ hỗ trợ để trở thành nguồn lực chiến lược yếu tố sản xuất mới của nền kinh tế số. Không chỉ là nguồn thông tin, dữ liệu ngày nay còn được xem là nguồn lực quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng đổi mới sáng,  tạo của mỗi quốc gia.

 

Để dữ liệu phát huy giá trị, quốc gia cần có một “kiến trúc dữ liệu” tương tự như hệ thống giao thông. Nếu đường sá giúp kết nối hàng hóa và con người thì kiến trúc dữ liệu giúp kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp. Dữ liệu chỉ phát huy giá trị khi được chuẩn hóa, kết nối trong một kiến trúc thống nhất.

 

Nhiều địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, Huế, Quảng Ninh, Quảng Trị, Phú Thọ, Ninh Bình, Lào Cai, Khánh Hòa hay Đắk Lắk đã ban hành khung kiến trúc dữ liệu hoặc kiến trúc số của địa phương. Điểm chung của các mô hình này là hướng tới xây dựng hệ thống dữ liệu liên thông, an toàn, phục vụ công tác quản lý và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người dân và doanh nghiệp.

 

Theo Quyết định số 2439/QĐ-TTg ngày 4/11/2025, Khung kiến trúc dữ liệu quốc gia được ban hành nhằm định hướng cấu trúc, tiêu chuẩn kỹ thuật và mô hình chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành, địa phương và các hệ thống thông tin trong toàn bộ hệ thống chính trị.

Trên thực tế, dữ liệu đã có mặt trong nhiều lĩnh vực gần gũi với đời sống. Từ các hệ thống giao thông thông minh giúp điều tiết phương tiện theo thời gian thực, nền tảng “cửa khẩu số” hỗ trợ quản lý hoạt động xuất nhập khẩu, đến các trợ lý AI hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến... Những ứng dụng này cho thấy dữ liệu chỉ thật sự có giá trị khi được chuyển hóa thành các dịch vụ và tiện ích cụ thể.

Từ thực tiễn hoạt động trong lĩnh vực dữ liệu tín dụng, bà Nguyễn Thị Tuyết Nhung, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Thông tin tín dụng KCI, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Dữ liệu quốc gia cho rằng, hạ tầng dữ liệu của Việt Nam vẫn tồn tại ba khoảng trống lớn: thiếu dữ liệu nền có chất lượng, dữ liệu còn phân tán và thiếu chuẩn hóa. Ưu tiên hiện nay không phải là công nghệ mà là quản trị dữ liệu. Muốn dữ liệu trở thành nguồn lực phát triển, cần sớm hình thành cơ chế liên thông dữ liệu có kiểm soát và xây dựng các bộ dữ liệu nền được duy trì như một loại hạ tầng công thiết yếu...

Trung tâm Dữ liệu quốc gia