Nguồn ảnh: VGP

Từ tư duy lãnh đạo đến triết lý quản trị hiện đại

Trong phát biểu bế mạc tại Hội nghị lần thứ 13 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh phương châm hành động cốt lõi trong đổi mới phương thức điều hành và quản trị quốc gia: “Kỷ cương đi trước – Nguồn lực đi cùng – Kết quả là thước đo”. Đây không chỉ là thông điệp điều hành, mà là tư tưởng quản trị mang tính hệ thống, định hướng cho quá trình chuyển từ “quản lý theo quy trình” sang “quản trị theo kết quả” trong toàn bộ bộ máy chính trị. Tư tưởng này đặt nền móng cho một nền hành chính kiến tạo, phục vụ và minh bạch, trong đó hiệu quả được đo bằng kết quả thực chất và mức độ hài lòng của Nhân dân.

“Kỷ cương đi trước” - Bảo đảm nền tảng pháp trị và đạo trị

Kỷ cương là yếu tố “đi trước”, không chỉ trong nghĩa tổ chức mà còn trong ý nghĩa trị quốc. Theo Tổng Bí thư, kỷ cương không đơn thuần là khuôn khổ pháp lý, mà còn là giá trị đạo đức chính trị, là chuẩn mực hành xử của người cán bộ, đảng viên.
Một hệ thống có kỷ cương là hệ thống biết vận hành bằng thể chế, bằng quy tắc, bằng tinh thần trách nhiệm thay vì quyền lực cá nhân hay cảm tính hành chính.

Ở tầm vĩ mô, “kỷ cương đi trước” giúp củng cố niềm tin xã hội vào bộ máy công quyền, tạo điều kiện cho việc phân bổ nguồn lực minh bạch, cho phép giám sát công khai, và duy trì kỷ luật chính trị trong toàn hệ thống. Đây là cốt lõi của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam - nhà nước của kỷ luật, công bằng, và liêm chính.

“Nguồn lực đi cùng” - Bảo đảm điều kiện thực thi và hiệu quả

Nguồn lực được Tổng Bí thư xác định là yếu tố “đi cùng” kỷ cương, tức là mọi nghị quyết, chủ trương, kế hoạch chỉ thực sự khả thi khi được bảo đảm về con người, tài chính, công nghệ và cơ chế thực thi. Ông yêu cầu phải phân bổ nguồn lực gắn liền với trách nhiệm, tránh tình trạng “nói hay - làm khó”, hoặc “có nghị quyết mà không có hành động tương xứng”.

Đặc biệt, trong thời kỳ chuyển đổi số quốc gia, “nguồn lực” không chỉ là vật chất, mà còn là nguồn lực dữ liệu, tri thức và đổi mới sáng tạo. Chỉ khi Nhà nước huy động và điều phối hiệu quả các nguồn lực này, mọi kế hoạch phát triển mới có thể được hiện thực hóa và đem lại giá trị thiết thực cho người dân.

 “Kết quả là thước đo” - Chuyển từ quản lý quy trình sang quản trị kết quả

Tổng Bí thư Tô Lâm xác định rõ: mọi nhiệm vụ đều phải có sản phẩm đầu ra cụ thể, có địa chỉ chịu trách nhiệm và có mốc hoàn thành rõ ràng.
Đây là sự chuyển biến mang tính cách mạng trong quản lý công vụ: hiệu quả không đo bằng quy trình, mà đo bằng kết quả cuối cùng và tác động xã hội.

Đặc biệt, thước đo cao nhất của mọi chính sách, mọi hành động được Tổng Bí thư khẳng định là “mức sống và niềm tin của Nhân dân”. Cụ thể, kết quả phải được thể hiện bằng:

(i) Dịch vụ công tốt hơn, thủ tục nhanh hơn, chi phí xã hội thấp hơn;

(ii) Cơ hội việc làm và kinh doanh rộng hơn, môi trường đầu tư minh bạch hơn;

(iii) Đời sống an lành, xã hội yên ổn, người dân ấm no, hạnh phúc hơn.

Như vậy, kết quả không còn là chỉ tiêu nội bộ, mà là chỉ số xã hội hóa, do chính người dân đánh giá và thụ hưởng.

“Ba trọng tâm - Ba công khai - Một thước đo”: Cấu trúc quản trị đa tầng, minh bạch và trách nhiệm

Tổng Bí thư Tô Lâm định hình hệ thống điều hành qua nguyên tắc “Ba trọng tâm  - Ba công khai - Một thước đo”, cụ thể như sau:

Ba trọng tâm:

(i) Thể chế hóa nhanh nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư;

(ii) Tổ chức thực thi quyết liệt theo tiến độ tuần, tháng, quý;

(iii) Kiểm tra, giám sát thường xuyên, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm chính sách đi vào thực tiễn.

Ba trọng tâm này phản ánh tư duy quản trị theo chu kỳ ngắn - hành động nhanh - phản hồi kịp thời, giống như mô hình “governance sprint” trong quản trị hiện đại, giúp giảm độ trễ chính sách và tăng tính thích ứng của hệ thống.

Ba công khai:

(i) Công khai tiến độ,

(ii) Công khai trách nhiệm,

(iii) Công khai kết quả để xã hội cùng giám sát, cùng đồng hành.

Đây là cơ chế trách nhiệm giải trình công khai (public accountability), khẳng định Nhà nước không chỉ là chủ thể quản lý, mà còn là đối tượng giám sát của Nhân dân. Công khai tiến độ và kết quả là nền tảng cho niềm tin xã hội, đồng thời là phương thức để chống lại tính hình thức, trì trệ và thiếu minh bạch trong bộ máy.

Một thước đo: Mức sống và niềm tin của Nhân dân.

Đây là tư tưởng hạt nhân, là tiêu chuẩn cuối cùng đánh giá hiệu quả của mọi chính sách công. Không phải chỉ tiêu GDP hay số lượng báo cáo, mà là chất lượng cuộc sống và niềm tin của người dân vào thể chế. Đây chính là sự hòa hợp giữa “hiệu quả kinh tế” và “hiệu quả xã hội”, giữa “tăng trưởng” và “phát triển con người”.

Từ tư tưởng đến mô hình quản trị quốc gia hiện đại

Nguyên tắc điều hành mang ý nghĩa tái cấu trúc phương thức lãnh đạo trong điều kiện mới từ quản lý hành chính sang quản trị kết quả. Đây là tư tưởng phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam kiến tạo và phục vụ, đáp ứng kỳ vọng của Nhân dân về một chính quyền minh bạch, hiệu quả, nhân văn và trách nhiệm.

Tư tưởng điều hành vì Nhân dân, do Nhân dân và hướng tới Nhân dân

Tư tưởng “Kỷ cương đi trước - Nguồn lực đi cùng - Kết quả là thước đo” không chỉ là định hướng điều hành, mà là hệ giá trị chính trị - đạo đức - quản trị của thời kỳ mới. Nó dung hòa giữa truyền thống và hiện đại:

(i) Kỷ cương giữ vai trò nền tảng,

(ii) Nguồn lực là điều kiện triển khai,

(iii) Kết quả là tiêu chuẩn đánh giá,

(iv) Niềm tin của Nhân dân là mục tiêu tối hậu.

Triết lý này mở ra hướng phát triển cho một nền quản trị công minh bạch, hiệu quả và nhân văn, trong đó Đảng lãnh đạo bằng tư duy chiến lược, Nhà nước hành động bằng dữ liệu và kết quả, còn Nhân dân được đặt ở vị trí trung tâm - vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể của phát triển.