Nghiên cứu do nhóm tác giả thuộc Faculty of Computing, Universiti Teknologi Malaysia (UTM) thực hiện, gồm Yunusa Adamu Bena, Roliana Ibrahim, Jamilah Mahmood, Farkhana Binti Muchtar và Matthew O. Ayemowa, cùng sự tham gia của Kiran Sanjay Degan (Symbiosis Law School, Ấn Độ). Tác giả liên hệ là Farkhana Binti Muchtar. Đáng chú ý, phần lớn nhóm nghiên cứu này cũng đồng thời thực hiện một công trình khảo sát thực trạng quản trị dữ liệu lớn tại các trường đại học công lập ở Malaysia và Nigeria, cho thấy đây là hướng nghiên cứu được theo đuổi một cách liên tục và có hệ thống.

Nội dung nghiên cứu tập trung vào một nghịch lý phổ biến trong quá trình chuyển đổi số. Một mặt, dữ liệu lớn giúp tổ chức khai thác thông tin giá trị, dự báo xu hướng và nâng cao chất lượng ra quyết định. Mặt khác, khi khối lượng và độ phức tạp của dữ liệu ngày càng gia tăng, việc quản trị cũng trở nên khó khăn hơn, đòi hỏi những cơ chế chặt chẽ để bảo đảm chất lượng dữ liệu, an toàn thông tin và quyền riêng tư.

Thay vì chỉ tổng hợp các lợi ích của quản trị dữ liệu lớn, nhóm tác giả đã rà soát các nghiên cứu công bố trong giai đoạn 2020–2024 nhằm xác định khoảng trống trong lĩnh vực này. Kết quả cho thấy nhiều tổ chức vẫn triển khai quản trị dữ liệu theo cách rời rạc, thiếu một khung quản trị thống nhất có thể áp dụng xuyên suốt ở nhiều lĩnh vực như y tế, tài chính hay khu vực công.

Từ kết quả đó, nghiên cứu đề xuất một khung quản trị dữ liệu lớn gồm bốn thành phần cốt lõi: Con người (People), Quy trình (Process), Dữ liệu (Data) và Công nghệ (Technology). Mỗi thành phần tiếp tục được chia thành các tiểu thành phần có mối liên kết với nhau theo một quy trình lặp (iterative flow), nhằm giải quyết đồng thời những thách thức thường gặp trong các tổ chức vận hành dựa trên dữ liệu, như năng lực đọc hiểu dữ liệu (data literacy) còn hạn chế, tình trạng dữ liệu phân tán giữa các phòng ban (data silos), rủi ro an ninh thông tin và yêu cầu tuân thủ quy định.

Trong khung quản trị này, quyền riêng tư và bảo mật được xem là yếu tố xuyên suốt. Nhóm tác giả khuyến nghị tích hợp nguyên tắc "privacy-by-design" ngay từ giai đoạn thiết kế hệ thống, thay vì chỉ bổ sung ở các bước sau. Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh dữ liệu ngày càng được chia sẻ xuyên biên giới và các nền tảng số quy mô lớn làm gia tăng rủi ro về an toàn thông tin.

Tuy nhiên, chính nhóm nghiên cứu cũng thừa nhận rằng khung quản trị được đề xuất hiện mới dừng ở mức lý thuyết. Việc triển khai trên thực tế và đánh giá tác động của mô hình đối với hiệu quả hoạt động của tổ chức vẫn là hướng nghiên cứu cần tiếp tục được kiểm chứng.

Từ đó, nghiên cứu đặt ra một vấn đề đáng quan tâm đối với các nhà hoạch định chính sách và doanh nghiệp: liệu những khung quản trị dữ liệu được xây dựng trên nền tảng học thuật có thể chuyển hóa thành công cụ quản trị hiệu quả trong thực tiễn, hay khoảng cách giữa lý thuyết và triển khai vẫn sẽ tiếp tục là rào cản lớn trong quá trình chuyển đổi số?

 

Ban Truyền thông